Liderlik

Lider Kimdir?

Lider, bireyleri ortak hedeflere yönelten, hedefleri benimseten, bireyler arası köprüyü oluşturan, dağınık güç ve bilgiyi bir araya toplayıp sinerji yaratan kişidir.

Çeşitli tanımlamalar;  Liderlik, başkalarının davranış, tutum ve düşüncelerini etkileme yeteneğidir (Güney, 1999). Liderlik, grubu etkileme ve peşinden sürükleme gücüdür. Liderlik ortak amaçlar için birleşen insanları, amaçları gerçekleştirmek için güdüleme, etkileme ve bu insanların davranışlarını ve çabalarını gönüllü olarak amaçlara yönlendirme sürecidir (Gürsel & Negiş, 2003). Liderlik, karşılıklı davranış ve fikir birliği ile yapıyı harekete geçirmek ve bu hareketi devam ettirmektir (Zel, 2001). Liderlik, insanları peşinden götürebilme ve onlardan yapmalarını istediği şeyi kendi istekleri ve işbirliği ile yaptırabilme sanatıdır. Kişileri sınıflandırma, özendirme, esin verme, hedef, amaç belirleme yeteneği ve becerisidir (Gürsel & Negiş, 2003). Liderlik, belirli şartlar altında belirli kişisel veya grup amaçlarını gerçekleştirmek üzere, bir kimsenin başkalarının faaliyetlerini etkilemesi ve yönlendirmesi sürecidir.


Lider mi Yönetici mi?

Liderlik ve yöneticilik arasındaki farklılığı tablo olarak göstermek anlaşılması açısından yararlı olacaktır. Liderlik ve yöneticilik arasındaki farklar şu şekilde gösterilebilir.

Lider Özellikleri Yönetici Özellikleri
Yenilikçidir Yöneticidir
Farklılık yaratır Düzeni Sürdürür
Geliştirici Koruyucu
Birey merkezli Sistem ve yapı merkezli
Güveni özendirici Kontrol eğilimli
Uzun bakış açısı Kısa bakış açısı
Ne ve niçin önemlidir Nasıl ve ne zaman önemlidir
Çevreye bakış Alt yönetsel kademelere bakış
Mevcut durumu sorgulama Mevcut durumu kabul etme
Kendisinin elemanları Yerleşik normlara uygun gören
Doğru iş yapan İşi doğru yapan

 


Bir liderin sahip olması gereken nitelikleri ana hatlarıyla şöyle sıralayabiliriz.

  1. Cesaret,
  2. Uyuşukluğu ve engellemeleri göğüsleyebilecek irade gücü,
  3. Dünyadaki değişimlere ayak uydurabilecek düşünme esnekliği,
  4. Bilgi ve deneyim,
  5. Amaca ve göreve bağımlılık ve bütünlüğü sağlayabilme.

Ralph Stogdill, 1904 ve 1947 yılları arasında yapılan 124 deneysel çalışmayı analiz etmiştir. Stogdill, liderlerin izleyicilerden farklı olan beş temel özelliğini belirtmiştir (Kerim, 2010). Bunlar;

  1. Kapasite (Zekâ, dikkatli olma, orijinallik ve yargılama),
  2. Başarı (Eğitim, bilgi ve atletik başarı),
  3. Sorumluluk (Bağımlılık, girişim, kendine güven ve üstün olma isteği),
  4. Katılma (Etkinlik, sosyallik, işbirliği),
  5. Konum (Sosyo-ekonomik konum ve popülarite).

Günümüzün modern çağında, bir liderde olması gereken temel liderlik özelliklerinden bazılarını şöyle sıralanmaktadır (Kerim, 2010);

  1. Lider kendisini tanımalıdır,
  2. Lider dinlemesini bilmelidir,
  3. İşinde uzman olmalı ve işleri basitleştirmelidir,
  4. Grup üyelerini iyi tanımalı ve güvenmelidir,
  5. Amaçları belirlemelidir,
  6. Doğru ve hızlı karar almalıdır,
  7. Sonuçları denetlemelidir.

  1. Demokratik olmalı, grup üyelerini karara katmalıdır,
  2. Zıt görüşleri davet etmelidir,
  3. Lider geleceği görebilmelidir, geleceğin getireceği olumsuzluklara karşı sürekli olarak tetikte olmalı ve sağduyulu planlar yapmalıdır,
  4. Ödün vermeyeceği amaçlar için, sabırlı, kararlı ve yüreklilikle direnmelidir,
  5. En zor koşullarda bile umutsuzluğa kapılmamalı, çevresine sürekli güven vererek morali yüksek tutmalıdır,
  6. Lider her şeyden önce tasarımcı olmalıdır,
  7. Lider varsayımları test etmeli ve açığa çıkarmalıdır,
  8. Alçak gönüllü olmalıdır,
  9. Zamanı iyi kullanmalıdır,
  10. Lider dürüst ve erişilebilir olmalıdır,
  11. Çalışanlarının moralini yüksek tutmalıdır,
  12. Takım çalışmasını ve birlikteliği özendirmelidir,
  13. Gerektiği zaman risk almalıdır,
  14. Hedefleri ve standartları belirlemelidir,
  15. Aşırı denetleme yapmamalıdır ve eleştirmekten korkmamalıdır.
  16. Eleştirilmekten korkmamalıdır.

J. Keith Londen, liderlik konusundaki bir yazısında ideal bir liderde görmek istediği yetenekleri ve kişiliği şöyle özetlemektedir (Budak & Budak, 2004).

  1. Bir lider geleceği görebilmelidir, geleceğin getireceği belirsizlik ve risklere karşı sürekli olarak tetikte olmalı ve sağduyu ile planlama yapmalıdır.
  2. Bir lider hiçbir zaman ödün vermeyeceği amaçları engelleyecek çabalara karşı sabır, kararlılık ve cesaretle karşı koymalıdır.
  3. Bir lider en zor koşullar altında bile ümitsizliğe kapılmamalı, böyle bir durumda çevresine güven vererek morali yüksek tutmalıdır.
  4. Bir lider ortaya çıkan sorunları, ne kadar büyük ve ne kadar beklenmedik olursa olsun, yaratıcı zekâsı ve akılcı yaklaşımı ile çözümleyebilmelidir.
  5. Profesyonel bir lider, bilgi ve deneyimleriyle çevresindekilerin amaca yönelik çalışmalarına ve çevresindeki kişilerin yeteneklerinin geliştirmelerine yardımcı olmalıdır.
  6. Bir liderin, çevresinin saygısını ve güveninin kazanması için adil olması, ahlak ve ilke sahibi olması gereklidir.Tüm liderlik konularında koçluk hizmeti için lütfen e-posta ile iletişime geçiniz. Eposta Adresim: iletisim@serkanbeyaz.com

 

Bunu Paylaş!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir